فصل  2-کلیات                                                                                                                        

ماده 1- منظور از عملیات در این آئین نامه کلیه عملیات معدنى (اعم از اکتشاف یا بهره بردارى و استخراج معدن) است که در قانون معادن و آئین نامه اجرائى قانون معادن پیش بینى شده است .

ماده 2- در کلیه معادن که داراى حداقل 25 نفر کارگر باشند , مى بایست یک نفر ذیصلاح به عنوان مسئول ایمنى و یک نفر به عنـوان مسئـول بهداـشت حرقه اى به استـناد آئـین نامه کمـیته حفاظت فنى و بهدلشـت کار تعیین گردد . بدیهى است در معادن کمتر از 25 نفر کارگر وجود یک نفر مسئول ایمنى ضرورى است اما این مسئـولیت را مى توان به مسـئول فنى واگـذار کرد که این تعیـین صلاحیت وى به استـناد آئیـن نامه فوق الذکر خواهد بود .

ماده 3- مسئول ایمنى هر معدن به عنوان ناظـر و کنترل کننـده عملیـات و انطباق دادن معدن با بندهاى مندرج در این آئیـن نامه و دیگر آئین نامه هـاى مصـوب شورایعالى حفاظـت فنى تعیین مى گردد , که با حضور و بازرسى از معدن توصیه ها و پیشنهاد هاى خود را جهت پیشگیرى و رفع خطر تذکر داده و در صورت حساسیت موضوع آن را کتـباً به مسـئولین معدن گزارش مى نماید و در صـورت تشخیـص خطر حتمى برابر مقررات این آئین نامه تا رفع خطر نسبت به توقف عملیـات در محل خطر اقدام نماید

ماده - 4 کلیه کارگاههاى معدنى اعم از سطحى یا زیر زمینى لازم است در هر شیفت کارى حداقل یک بار توسـط مسئول ایمنى یا جانشین وى مورد بازدید قرار گیرد .

ماده 5- قبل از شروع به کار در هر شیفت کارى مسئول ایمنى معدن و جانشین او باید از کارگاه مربوطه بازدید نماید و پس از اطمینان از ایمن بودن آن به کارگران مجوز ورود داده شود .

ماده 6- وزارت صنایع و معادن مى بایست رونوشـت پروانه هاى اکتـشاف و بهـره بـردارى را به وزارت کار و امور اجتماعى ارسال نماید و دارنده پروانه اکتشاف یا بهـره بردارى مکلف است تـاریخ شـروع عملیـات خود را به وزارتخانه هاى صنایع و معادن و کار و امور اجتماعى (ادارات کل کار و امور اجتماعى)اطلاع دهد.

ماده 7- اکتشاف کننده یا بهره بـردار باید مدارک مشروحـه زیـر را در سر معـدن نگهدارى کرده و براى ارائه به مهندسین ناظر وزارت صنایع و معادن و بازرسان کار وزارت کار و امور اجتـماعى آماده داشته باشد.
الف- پروانه اکتشاف یا پروانه بهره بردارى یا کپى آنها .
ب- نقشه محدوده به مقیاس حداقل 1 و نقشه بهره بردارى به مقیاس حداقل 1 و بـراى معادنى که عملیات زیر زمینى دارند , نقشه به مقیاس حداقل 1 از قسمت درون معـدن و همچنین یـک نقشـه از کارگاهها و تأسیسات خارج معدن به مقیاس حداقل 1
پ- دفـتر حاوى مشخصات کارکنـان معـدن و استخـراج روزانه طـبق نمونه اى که وزارت صنـایع و معـادن تعیین خواهد کرد 
ت- دفتر مخصوصى جهت ثبت نظرات و تذکرات و دستوراتى که در اجراى آئین نامه هاى مربوط نـسبت به طرز کار و رعـایت اصول فنـى و حفاظت و بهداشـت کار و سایـر مواردى که از طرف مهنـدسین ناظـر وزارت صنایع و معادن و بازرسان کار وزارت کار و امور اجتماعى داده مى شود
ث- دفتـر مخصوص ثبـت حـوادث و گزارش اقـدامـات معمـوله طـبـق نمونـه اى که از طـرف وزارت کار و اموراجتماعى تعیین مى شود 
ج- دفاترى مخصـوص جهت ثبت کلیه اقـدامات ایمنـى و بهداشـت کار که به ترتـیب تـوسط مسئـول ایمنى و مسئول بهداشت حرفه اى که در اجراى آئین نامه ها و مقررات مربوطه تکمیل مى گردد
چ- آئین نامه ایمنى معادن و کلیه آئین نامه هاى حفاظت فنى و بهداشت کار مصوب شوراى عالى حفاظت فنى
ماده 8- رعایت مفاد کلیه مقررات و آئین نامه هاى مصوب شورایعالى حفاظت فنى در خصوص نکات ایمنى مرتبط با لوازم ,کالا ها و تجهیزات معدنى لازم الاجرا است

تبصره: کلیه سفارشات و نکات احتیاطى و ایمنى که از طرف سازندگان و تولید کنندگان لوازم , کالاها و تجهیزات معدنى توصیه مى شود لازم الاجرا است 

ماده 9- تمام شاغلین در معادن زیرزمینى و کارگرانى که با تغییر شغل از قسمتى به قسمت دیگر معدن منتقل میشوند باید با راههاى خروجى و اضطرارى معدن آشنا شده و آگاهى کامل پیدا کنند

ماده 10- ورود کلیه افراد غیر شاغل در معدن منوط به کسب اجازه از سرپرست معدن یا جانشین وى مى باشد

ماده 11- ورود و کار در کارگاهها و معادن زیرزمینى متروکه منوط به کسب مجوز از سرپرست معدن یا مسئول ذیربط بوده و باید با رعایت مقررات ایمنى و پس از حصول اطمینان از برقرارى تهویه مناسب و سالم بودن وسایل نگهدارى و عدم ریزش حفریات قرار گیرد 

ماده 12- با تمهیداتى که از طرف سرپرست معدن انجام مى گیرد , بایستى همواره تعداد و اسامى کارکنانى که در هر لحظه داخل معدن و به خصوص زیرزمین بوده مشخض باشد و تا زمانى که کارگران در زیرزمین مشغول کار هستند حداقل یک نفر از مسئولین مى بایست در دفتر سر معدن حضور داشته باشد 

ماده 13- محل یا محل هاى حادثه ساز در معدن باید بوسیله سیم خاردار یا وسایل محصور کننده مناسب و علائم اخبارى و هشدار دهنده از محل هاى مجاور مجزا باشد به طوریکه مانع عبور اشخاص متفرقه و حیوانات گردد 

ماده 14- معادن زیرزمینى (به استثناى جبهه کارهاى در حال حفارى ) باید بوسیله حداقل دو راه با شرایط زیر به خارج ارتباط داشته باشد 
الف- راههاى مذکور در داخل معدن به هم ارتباط داشته باشد .
ب- عبور افراد از هر یک از آنها به آسانى میسر باشد . فاصله بیـن آنهـا بیش از 15 مـتر بوده و دهانه آنها زیر پوشش یک ساختمان واحد نبوده و مدخل آنها در نقاط سیل گیر و یا بهمن گیر و مانند آن نباشد

ماده 15- کارگاه مى بایست طـورى تجهیز شود که به کسى آسیبـى نرسد . چنانچـه فردى مشاهـده کـرد نقصى در کارگاه وجود دارد که آسیب به دیگران مى رساند بلافاصـله مى بایست افراد را مطلع نموده و مرتب را به رئیس قسمت جهت رفع نقص اعلام نماید

ماده 16- هیـچ کس نمى بایسـت بدون اجـازه به محـل ممـنوعه وارد شـده و این محل باید بوسیله تابـلوى اخبـارى هشدار دهنده مشخص شود 

ماده 17- نقاط نقشه بردارى شده نباید توسط اشخاص غیر مسئول تخریب شود

ماده 18- رعایت ماده 92 قانون کار جمهورى اسلامى ایران در مورد معاینـات پزشکى و بهداشتى شاغلین در معدن الزامى است

ماده 19- با توجه به ماده 90 قانون تأمین اجتماعى ارجاع مشاغل معدنى به کارکنان جدیدالاستخدام و یا کارکنانى که مى خواهند به کار جدیدى گمارده شوند پس از انجام معاینات پزشکى از نظر قابلیت جسمانى و روانى متناسب با نوع کارهاى مرجوع میسر است

ماده 20- استعمال دخانیات در کارگاههاى زیرزمینى ممنوع است

ماده 21- به استناد آئین نامه حفاظت و بهداشت عمومى در کارگاهها مصوب شورایعالى حفاظت فنى ورود افراد همراه با سیگار , کبریت , فندک یا هر نوع وسایل و لوازم آتشزا به معادن ذغال سنگ و سایر معادنى که خطر آتش سوزى یا انفجار داشته باشد مطلقاً ممنوع است
تبصره: در این گونه معادن همراه داشتن دوربین عکاسى یا فیلم بردارى با نظایر آنها که چراغ فلاشر آنها از نظر جرقه حفاظت شده نیستند نیز ممنوع است

ماده 22- روشن کردن آتش در سطح زمین تا شعاع 20 مترى از دهانه دویلها , چاهها و ورودى معادن زیرزمینى که احتمال خطر آتش سوزى و انفجار وجود دارد مطلقاً ممنوع مى باشد 

ماده 23- در صورت بروز حادثه یا بیمارى ناشى از کار مى بایست برگه هاى مربوط تکمیل و نسخه اى از آن را به ادارات کار و امور اجتماعى , مراکز بهداشت و سازمان تأمین اجتماعى محل ارسال نمود

تبصره: برگه مربوط به حوادث ناشى از کار از سوى وزارت کار و امور اجتماعى و برگه مربوط به بیماریهاى ناشى از کار از سوى وزارت بهداشت , درمان و آموزش پزشکى تهیه و بترتیب مى بایست توسط مسئول ایمنى و مسئول بهداشت حرفه اى تکمیل گردد

ماده 24- به استناد آئین نامه وسایل حفاظت انفرادى مصوب شورایعالى حفاظت فنى کلیه کارگران شاغل در معادن مى بایست در هنگام ورود به معدن به وسایل حفاظت فردى مناسب و بر اساس نوع و شرایط کار مجهز گردند

تبصره: کلیه مفاد آئین نامه مذکور در خصوص نحوه انتخاب , به کارگیرى , تعمیر و تعویض وسایل مذکور الزامى است

ماده 25- به استناد فصل هشتم قانون کار جمهورى اسلامى ایران و آئین نامه حفاظت و بهداشت عمومى در کارگاههاى مصوب شورایعالى حفاظت فنى مى بایست تسهیلات بهداشتى مناسب و کافى شامل روشوئى , حمام , توالت , رختکن , محل غذاخورى و نمازخانه و غیره در محل مناسبى از سطح زمین وجود داشته باشد